بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini – Medžlis IZ-e Sarajevo – džamija Kralj Fahd –
hutba: 20/2012 – 11. redžeb 1433.H. / 01. juni 2012.g.
[b]GDJE SU DUŠE U BERZAHU[/b]
Braćo i sestre u islamu! Danas 11. redžeba 1433. H, 01. Juna 2012. godine, hutbu sam naslovio sa Gdje su duše u Berzahu.
Na početku ove hutbe, podsjećam sebe i vas na hadis Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, koji bilježi imam Ebu Davud, u kojem nas onaj koji je poslan kao milost svjetovima podučava da se Allahu, subhanehu ve te’ala, nakon posljednjeg tešehuda utječemo od četiri stvari:
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: “إِذَا فَرَغَ أَحَدُكُمْ مِنْ التَّشَهُّدِ الْآخِرِ فَلْيَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنْ أَرْبَعٍ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ وَمِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ وَمِنْ شَرِّ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ.” (أبو داود)
Prenosi Ebu Hurejre, radijallahu anhu, da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Kada neko od vas završi tešehud (zadnje sjedenje u namazu) neka traži utočište kod Allaha od četvoro: džehennemske vatre, kaburskog azaba, iskušenja života i smrti i zla Mesiha Dedždžala.’’ (Ebu Davud)
Zapamtimo braćo i sestre ove riječi Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, i pretočimo ih u praksu!
Ibn Redžeb spominje predaju od Hilala ibn Jesafa koji je rekao: “Sjedili smo s Ka’bom kada je došao Ibn Abas, pa je rekao Ka’bu: “Ja sam shvatio sve što je u Kur’anu osim četiri riječi, pa me obavijesti o njihovom značenju.” Zatim ga je upitao o značenju riječi sidždžin i illijjun, a Ka’b je odgovorio: “Illijjun je sedmo nebo na kojem su duše vjernika, a sidždžin je sedmi sloj zemlje i tu su duše nevjernika.”
Što se tiče Allahovih poslanika, alejhimus-selam, nema nikakve sumnje da su njihove duše kod Allaha, na najuzvišenijem mjestu, u Illijjunu. U vjerodostojnim predajama zabilježeno je da su posljednje riječi Muhammeda, sallallahu alejhi ve sellem, na smrtnoj postelji bile: الرَّفِيقَ الْأَعْلَى „U uzvišeno društvo! To je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, ponovio nekoliko puta prije nego je preselio na Ahiret.
Što se tiče duša šehida, one su u džennetu, o čemu svjedoče slijedeće dvije predaje:
عَنْ مَسْرُوقٍ: “سَأَلْنَا عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ مَعْنَى الْآيَةِ: وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ فَقَالَ: “أَمَا إِنَّا سَأَلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ: “أَرْوَاحُهُمْ كَطَيْرٍ خُضْرٍ تَسْرَحُ فِي الْجَنَّةِ فِي أَيِّهَا شَاءَتْ ثُمَّ تَأْوِي إِلَى قَنَادِيلَ مُعَلَّقَةٍ بِالْعَرْشِ فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ اطَّلَعَ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ اطِّلَاعَةً فَيَقُولُ: “سَلُونِي مَا شِئْتُمْ!” قَالُوا: “رَبَّنَا مَاذَا نَسْأَلُكَ وَنَحْنُ نَسْرَحُ فِي الْجَنَّةِ فِي أَيِّهَا شِئْنَا؟” فَلَمَّا رَأَوْا أَنَّهُمْ لَا يُتْرَكُونَ مِنْ أَنْ يَسْأَلُوا قَالُوا: “نَسْأَلُكَ أَنْ تَرُدَّ أَرْوَاحَنَا فِي أَجْسَادِنَا إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى نُقْتَلَ فِي سَبِيلِكَ.” فَلَمَّا رَأَى أَنَّهُمْ لَا يَسْأَلُونَ إِلَّا ذَلِكَ تُرِكُوا (ابن ماجه)
Mesruk pripovijeda: „Pitali smo Abdullaha ibn Mes’uda o značenju ajeta: Nikako ne smatraj mrtvima one koji su ubijeni na Allahovu putu! Ne, oni su živi i opskrbljeni su kod Gospodara svoga! Pa je rekao: “Pitali smo Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, o tome, pa je rekao: “Njihove duše su kao zelene ptice koje slobodno lete u kojem hoće džennetu, a potom se vraćaju u kandilje, koji su okačeni o Arš. Dok su u takvom stanju, tvoj Gospodar ih promatra i kaže: “Tražite šta poželite!” Kažu: “Šta još da tražimo kad imamo mogućnost da letimo po džennetima kuda želimo?” Kada vide da ih neće pustiti dok nešto ne zatraže, reći će: “Molimo te da nam vratiš duše u naša tijela, da budemo ubijeni na Tvome putu!”Kada vidi da neće tražiti ništa drugo, ostaviće ih!” (Ibn Madždže)
U drugoj predaji stoji:
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: “لَمَّا أُصِيبَ إِخْوَانُكُمْ بِأُحُدٍ جَعَلَ اللَّهُ أَرْوَاحَهُمْ فِي جَوْفِ طَيْرٍ خُضْرٍ تَرِدُ أَنْهَارَ الْجَنَّةِ تَأْكُلُ مِنْ ثِمَارِهَا وَتَأْوِي إِلَى قَنَادِيلَ مِنْ ذَهَبٍ مُعَلَّقَةٍ فِي ظِلِّ الْعَرْشِ فَلَمَّا وَجَدُوا طِيبَ مَأْكَلِهِمْ وَمَشْرَبِهِمْ وَمَقِيلِهِمْ قَالُوا مَنْ يُبَلِّغُ إِخْوَانَنَا عَنَّا أَنَّا أَحْيَاءٌ فِي الْجَنَّةِ نُرْزَقُ لِأَنْ لاَ يَزْهَدُوا فِي الْجِهَادِ وَلَا يَنْكُلُوا عِنْدَ الْحَرْبِ فَقَالَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ أَنَا أُبَلِّغُهُمْ عَنْكُمْ قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ: وَلاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ(169) فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِم مِّنْ خَلْفِهِمْ أَلاَّ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ(170) يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ وَأَنَّ اللَّهَ لاَ يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ(171) (أبو داود)
Prenosi Abdullah ibn Abbas, radijallahu anhu: “Rekao je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem: “Kada su vaša braća pogođena (pali kao šehidi) na Uhudu, Allah im je duše nastanio u utrobe zelenih ptica, koje su došle na džennetske rijeke i jele od džennetskih plodova, pa su se vratile u kandilje od zlata, koji su okačeni u hladu Arša. Kada su našli najljepšu hranu i piće i najljepše društvo, rekli su: “Ko će našu braću obavijestiti das mo živi, u džennetu i da smo opskrbljeni, kako ne bi oklijevali u džihad i kako u ratu ne bi bili slabi?” Pa je Allah, subhanehu ve te’ala, rekao: “Ja ću ih obavijestiti o vama!” Pa je Allah objavio: “Nikako ne smatraj mrtvima one koji su ubijeni na Allahovu putu! Ne, oni su živi i opskrbljeni su kod Gospodara svoga,”(169) “radosni zbog onoga što im je Allah od dobrote Svoje dao i veseli zbog onih koji im se još nisu pridružili, za koje nikakva straha neće biti i koji ni za čim neće tugovati;”(170) “radovaće se Allahovoj nagradi i milosti i tome što Allah neće dopustiti da propadne nagrada onima koji su bili vjernici.”(171) (Suretu Alu Imran: 169. – 171.) (Ebu Davud)
Što se tiče ostalih muslimana, oni se dijele u dvije kategorije: a) muslimani koji nisu zaduženi vjerskim obavezama (tj. djeca) i b) oni koji su zaduženi vjerskim obavezama (punoljetni). Kada je riječ o djeci, većina učenjaka smatra da su duše djece u džennetu, što potvrđuju mnogi hadisi.
Kaže Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, u hadisu koji bilježi imam Buharija, govoreći o nagradi za roditelje koji budu iskušani smrću svoje maloljetne djece:
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَمُوتُ لَهُ ثَلَاثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلَّا أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ إِيَّاهُمْ (البخاري)
Prenosi Ebu Hurejre, radijallahu anhu, da je Muhammed, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Kome umre troje maloljetne djece, Allah će ga uvesti u džennet iz Svoje milosti prema njima!“ (Buharija)
Što se tiče punoljetnih muslimana, mnogi kur’anski ajeti potvrđuju da su i njihove duše nakon smrti u džennetu. Tako u 26. i 27. ajetu sure Ja-Sin, stoji:
قِيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قَالَ يَا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ(26) بِمَا غَفَرَ لِي رَبِّي وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ(27)
I reći će se: “Uđi u džennet!” – a on će reći: “Kamo sreće da narod moj zna,(26) zašto mi je Gospodar moj oprostio i lijep mi prijem priredio!(27)
Vjernik kojeg su nevjernici ubili, jer je prihvatio poziv poslanika koji se spominju u suri Ja-Sin, rekao je ovo neposredno nakon ubistva, što je jasan dokaz da je njegova duša nastanila džennet.
Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, nas podučava da duše nevjernika bivaju kažnjavanje u kaburu, što potvrđuje predaja koju bilježi imam Nesaija:
عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا: “دَخَلَتْ عَلَيَّ عَجُوزَتَانِ مِنْ عُجُزِ يَهُودِ الْمَدِينَةِ فَقَالَتَا إِنَّ أَهْلَ الْقُبُورِ يُعَذَّبُونَ فِي قُبُورِهِمْ فَكَذَّبْتُهُمَا وَلَمْ أَنْعَمْ أَنْ أُصَدِّقَهُمَا فَخَرَجَتَا وَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ: “يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ عَجُوزَتَيْنِ مِنْ عُجُزِ يَهُودِ الْمَدِينَةِ قَالَتَا: “إِنَّ أَهْلَ الْقُبُورِ يُعَذَّبُونَ فِي قُبُورِهِمْ.” قَالَ: “صَدَقَتَا، إِنَّهُمْ يُعَذَّبُونَ عَذَابًا تَسْمَعُهُ الْبَهَائِمُ كُلُّهَا.” فَمَا رَأَيْتُهُ صَلَّى صَلَاةً إِلَّا تَعَوَّذَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ (النسائي)
Prenosi Aiša, radijallahu anha: „Došle su mi dvije stare Jevrejke iz Medine, pa su mi rekle: „Stanovnici kabura se kažnjavaju u svojim kaburima!“ Ja sam to porekla i nisam željela da im povjerujem, pa su one otišle. Potom je kod mene došao Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, pa sam mu rekla: „Allahov Poslaniče, dvije stare Jevrejke iz Medine su rekle: „Stanovnici kabura se kažnjavaju u svojim kaburima!“ Reče: „Istinu su kazale! Uistinu se oni kažnjavaju kaznom koju čuju sve životinje!“ Pa nisam vidjela da je klanjao namaz, a da nije tražio zaštitu od kaburskog azaba!“ (Nesaija)
Braćo i sestre, pripremajmo se za smrt, Berzah, proživljenje, Sudnji dan i inša-Allah vječno uživanje u džennetima, koji su nam obećani! Ispunjavajmo sve islamske obaveze, a posebno obavezu namaza, jer bez namaza nema pravog mu’mina, ispunjavajmo sve na sebe preuzete obaveze, jer ćemo i za njih biti pitani na Sudnjem danu i natječimo se u dobru!
Molim Allaha, dželle še’nuhu, da nas učvrsti na putu islama, da obespravljene ljude, a posebno našu braću u Siriji spasi zuluma zulumćara i da im skoru pobjedu, da našu djecu i potomke učini radostima naših očiju i srca i prvacima ummeta, da nam smrtni čas učini lahkim, da nam život u Berzahu učini ugodnim i punim užitaka, sve do Sudnjega dana, da nam na Sudnjem danu oprosti grijehe, sakrije naše sramote i ukabuli dobra djela i da nas u obećanim džennetima obraduje društvom poslanika, iskrenih, šehida i dobrih ljudi!
وَ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللهِ!